Suny ve Onun Tarihçilik Anlayışı

Suny ve Onun Tarihçilik Anlayışı

Artun Gebenlioğlu
28.02.2018

Mevzu bahis tarih ya da tarihçilik olduğunda, öznellik ve nesnellik daima çatışma halindedir. Tarihi anlatan tarihçi, bizzat tarih tarafından şekillendirilmemiş midir? Bir tarihçinin nasıl davranması gerektiği sorusuna cevap arayan ünlü siyaset bilimcisi Edward Hallett Carr da bu mesele üzerinde epey çalışmış ve bir noktada pozitivist tarih anlayışını ciddi bir sorgulamaya tabi tutmuştur. Ona göre soru sormak ve sordurmak, cevap aramaktan çok daha yararlıdır bazen. Somut belgeleri ele alırken, tarihin belirli bir anında onu kaleme alan kişinin kaygılarını, hırslarını, hedeflerini de hesaba katmak gerekebilir. Tarihsel hakikate nüfuz etmek isteyen bir tarihçi ne belgelerin “kudret”ine ne de sübjektif aklına koşulsuz şartsız güvenebilir. Bu noktada şüphecilikten beslenen ve soğukkanlılık gerektiren “dengeli çözümleme” önem kazanır. Ronald Grigor Suny de bunu destur edinmiş tarihçilerden biri. Ermeni Soykırımı tarihini de oldukça kapsamlı bir biçimde anlatan Suny, Marksist terminolojinin sunduğu imkânlarla dönemin ilişki ağlarının arkasına sarkarak olayın tüm aktörlerinin davranışlarını sorunsallaştırıyor. Ararat’a Bakmak ve Ancak Çölde Yaşayabilirler: Bir Soykırımın Tarihi başlıklı kitaplarını yayımladığımız Suny’ye ve onun tarihçiliğine yakından bakmak gerekiyor.

 

Ünlü Ermeni kompozitör ve etnomüzikolog Krikor Mirzayan (Mirzoev) Süni’nin torunu olan Ronald Grigor Suny 25 Eylül 1940’ta Philadelphia’da doğdu. 1982’de Swarthmore College’dan mezun olduktan sonra Columbia Üniversitesi’ne devam etti. 1988’de buradan doktorasını aldı. Michigan, Chicago ve daha pek çok saygın üniversitede tarih dersleri verdi. Uzmanlığını Sovyetler Birliği’nde Rus olmayan halklar üzerine yapmış olan Suny, The Baku Commune, 1917-1918: Class and Nationality in the Russian Revolution ve The Making of the Georgian Nation gibi pek çok önemli kitap kaleme aldı. Transcaucasia, Nationalism and Social Change ve The Russian Revolution and Bolshevik Victory gibi kitapların editörlüğünü yapan Suny, şimdilerde Stalin'in gençliği ve Sovyetler sonrası Rusya üzerine kitap çalışmalarını sürdürüyor.

 

Ünlü Türkolog, Modernleşen Türkiye’nin yazarı Erik Jan Zürcher, Ancak Çölde Yaşayabilirler’i şu sözlerle anlatıyor: “Ronald Suny, Ermeni Soykırımı’nı milliyetçi tarihin ve inkârcılığın tuzaklarına düşmeden, dengeli ve itinalı bir şekilde ele alıyor. Kurbanlarla empati kuruyor, onlara saygı gösteriyor; Jöntürklerin yaptıklarının ardındaki saikleri ve bunların yapılmasını neden zorunlu gördüklerini de açıklıyor.”

 

Çok çeşitli kaynaklardan yararlanan ve olayın baş aktörlerinin neden böyle hareket ettiğine ışık tutan Suny, tüm bunları yaparken “imha iradesi”ni meşrulaştırma yolunun açılmasına asla izin vermiyor. Çalışmasının bu kadar değerli olmasının belki de en önemli sebebi bu. 

 

Suny, Ermeni halkının tarihine bambaşka bir açıdan bakarak çığır açan Ararat'a Bakmak’ta ise bugüne dek pek denenmemiş bir perspektifle geçmişi kendi süzgecinden geçiriyor. Ermenilerin, modern dönemde bir siyasi aktör olarak sahneye çıkışlarından, Sovyetler Birliği'nin yıkıldığı döneme dek tüm tarihlerini bir siyasi yapı oluşturma çabası ve arayışı olarak ele alırken, bu tarihin temel sorunlarını ve çıkmazlarını ustaca gözler önüne seriyor. Kitapta, özellikle Modern dönemde Rus-Ermeni ilişkileri, Rus entelijansiyası ile Ermeni aydınlar arasındaki ilişkiler, Ermeni devrimci hareketinin doğuşu, Soykırım, Sosyalist Ermenistan'ın inşası, Stalin döneminde Ermenistan, Ermeniler ve milliyetçilik, Sovyet sonrası bağımsız Ermenistan başlıkları altında, geniş bir tarihsel dönem, deneyimli bir tarihçinin yıllara yayılan araştırmalarından süzülmüş olgun ve sade bir dille ele alınıyor.

 

Seçilmiş belgeleri belirli bir bakış açısına uygun olarak düzenlemeye dayanan tarihçilik anlayışıyla arasına mesafe koyan Suny, kompleks yapıları ve ilişki yumaklarını titizlikle inceliyor.

 

Suny’nin, 1917 Şubat Devrimi’yle Kafkasya’da patlak veren ulusal sorunları ele alan Bakü Komünü başlıklı kitabı (ilk baskısı Belge Yayınları tarafından yapılmıştı) da yayın programımızda yer alıyor.

KATEGORİLER

FIRSAT KÖŞESİ

YENİ BASKILAR

BİZİ TAKİP EDİN

HABER BÜLTENİ