Yazar M. Sabri Koz
Başlık Başka Bir 'Tarih'in İstanbul'u
Yayın Akşam Gazetesi
Tarih 01.11.2002

Kevork Pamukciyan (1923–1996) Kayseri kökenli bir Ermeni ailenin İstanbul'da doğup büyümüş bir ferdi idi. Genç yaşta başladığı kalem uğraşlarını ölümüne kadar sürdüren Pamukciyan, Ermeni kaynaklarını kullanarak ortaya koyduğu tarih, kültür tarihi, edebiyat ve biyografi konulu yazılarıyla ve ansiklopedilere yazdığı maddelerle tanınıyordu. 

Daha çok yazma, basma ve sözlü Ermeni kaynaklarını kullanarak yaptığı bilgi ve metin katkıları, araştırmacıların her zaman işine yaramakta ve kimi sorunların çözümünde yardım etmekteydi. Bu yazıların değişik süreli yayınlarda kalmış olması ve sağlığında verilen "birkaç başlı" sözün öldükten sonra da yerine getirilememesi, sevenlerini rahatsız ediyordu.
Bilgi ve görgüsü pek çok konuda ortaya atılıp görüş bildirmeye elverişli iken o fazla dikkat çekmemeyi tercih etti; elli yıl boyunca aralıksız sürdürdüğü bilgilendirme görevini okuyarak, eski belge ve kitap karıştırarak keşfettiği, öğrendiği bilgileri yazılar yazarak yapmaya çalıştı.
Yazıları, ölümünün altıncı yıldönümünde Ermeni yazarların eserlerini yayımlayan Aras Yayınları tarafından "Ermeni Kaynaklarından Tarihe Katkılar" üst başlığı ile dört ciltte toplandı. Pek çok kişinin yardımlarıyla olgunlaşan çalışmayı Osman Köker, titiz bir uygulama ile yayına hazırlamış. İstanbul Yazıları başlıklı ilk cilt çok kısa bir süre önce yayımlandı. Diğer ciltlerin Ermeni Harfli Türkçe Metinler (II), Zamanlar, Mekânlar, İnsanlar (III), Biyografileriyle Ermeniler (IV) başlıklarıyla yayımlanacağı duyurulmuş bulunuyor.
Kitap Pamukciyan'ı tanıtan ve onunla ilgili anıları dile getiren yazılarla ve bir küçük albümle başlıyor. Bu bölümde dört ciltlik derleme ye giren yazıların künyeleri verildiği gibi hangi ciltte yer aldıkları da ayrıca belirtilmiş. Bu da, ilk cildin ardından gelecek ve hazır oldukları izlenimi veren üç cilt için fazla beklemeyeceğimizin habercisi oluyor.
İlk ciltte yer alan yazılardan birkaçı: "İstanbul'da Ermeniler", "İstanbul Tarihini Yazan Ermeniler", "Osmanlı Döneminde İstanbul Depremleri", "1893 Kolera Salgını ve 1894 Büyük Depremi", "Eremya Çelebi'ye göre İstanbul'un 1660 Yangını", "İstanbul'un En Büyük Sel Felaketi", "Ermeni Kaynaklarına Göre İstanbul'un Şiddetli Kışları", "1868'de Mevcut İstanbul Hanları", "Reşad Ekrem Koçu'dan Hatıralar".
Son yıllarda çoğunluğu Tarih ve Toplum dergisinde olmak üzere birçok dergide yazısı yayımlanan Pamukciyan, yazıları bir araya toplanıp kitaplaştırılan yazarların sunduğu rahatlığı sunmuyordu okurlarına. Bu olumsuzluk böylece ortadan kalkmış oluyor...
Pamukciyan'ın Türkçeye çevrilmesi gereken Ermenice makale ve kitaplarıyla, yayımlanmadan kalmış ve bazı editörlük çalışmalarıyla basıma hazır hale gelebilecek çok önemli dosyaları da mutlaka gün ışığına çıkarılmalıdır. Meraklı okuyucu bunları da ilk cildin başında yer alan listelerden kolaylıkla öğrenebilir.