İstanbul hikâyeciliğinin usta ismi, gazetemizin Ermenice sayfalarına da yıllarca emek veren Yervant Gobelyan’ın Aras Yayıncılık’tan çıkan eseri ‘Yaşamın Kıyısındaki Yengeç’, bu kez çok özel bir imza taşıyor. Babasının satırlarını Türkçeye kazandıran Hagop Gobelyan ile, çeviri masasında yaşanan duygusal yolculuğu ve Yervant Gobelyan’ın gazeteci, yayıncı kimliğini konuştuk.
Bazı kitaplar sadece yazarının değil, onu başka bir dile taşıyanın da ruhunu katar sayfalarına. Hele ki bu çevirmen, yazarın en yakın tanığı, mirasının bekçisi, yani oğluysa… Aras Yayıncılık, Yervant Gobelyan külliyatına kıymetli bir halka daha ekledi: ‘Yaşamın Kıyısındaki Yengeç’ Ancak bu kitabı raflardaki diğer eserlerden ayıran ince bir detay var; kitabın çevirmen koltuğunda yazarın oğlu Hagop Gobelyan oturuyor.
Hagop Gobelyan, babasını sadece edebi yönüyle değil; “Gazeteci, yayıncı, matbaacı ve editör olarak da İstanbul Ermeni basınına sağladığı katkıları” da hatırlatarak, onu çok yönlü bir basın emekçisi olarak selamlıyor. Biz de Hagop Gobelyan ile bir araya geldik, Yervant Gobelyan’ın çok katmanlı dünyasını konuştuk. Hagop Gobelyan’ın 2023 yılında yine Aras Yayıncılık’tan çıkan “Kızgın Buhardaki Koza’ başlıklı bir romanı olduğunu da hatırlatalım.
Yervant Gobelyan’ın hareketli bir hayatı var aslında. Ama 1950’lerde başlayan Beyrut macerası dikkat çekici. Oradaki gazetecilik yılları ve ailenin tekrar İstanbul’a dönüş süreci nasıl gelişti?
Yervant Gobelyan, 1940’lı yılların sonunda genç bir yazar ve şair olarak sesini duyurunca, Diaspora’dan da teklifler gelmeye başlamış. Etiyopya’daki Ermeni Okulu’nda müdür olması isteniyor ama babasının hastalığı sebebiyle İstanbul’dan ayrılmak istemiyor. 1952 yılında, babasının vefatından sonra Beyrut’tan bir teklif geliyor. Lübnan Parlamentosu’nda milletvekili olan Dikran Tospat partilerüstü bir gazete çıkarmak istiyor, zira diğer üç günlük gazete de parti yayın organları. Yervant Gobelyan’ı başyazar olarak yeni kurulan “Ayk” (Şafak) gazetesinin başına getiriyor. Gobelyan,1953’te Beyrut’a gidiyor, ancak oradaki macerası kısa sürüyor ve 1954’te İstanbul’a dönüyor. İstanbul’da Marmara gazetesinde yazarken, 6-7 Eylül 1955 olayları yaşanmıştı. Akrabalarının bir kısmı yurtdışına gidince kendisi de 1957’de Beyrut’a dönüyor, dergi ve yayınevlerinde çalışıyor, hatta bir arkadaşıyla birlikte yemek kitabı bile yayınlıyor.
1960 yılında Halepli Anayis ile evlendi. 1961’te en büyük oğlu, 1964’te ortanca oğlu doğdu. 1965’te Lübnan iç savaşı kızışınca Beyrut günleri sona eriyor. Aile İstanbul’a gelir, niyetleri Fransa’ya geçmektir ama kaderleri İstanbul’da kalmak olur.
Yervant Gobelyan’ı sadece öykücü kimliğiyle anmak ona haksızlık olur. Gazeteci, editör ve çevirmen olarak İstanbul Ermeni basınına, dilin kullanımına ve yayıncılık dünyasına katkılarını nasıl özetlersiniz?
Yervant Gobelyan yazar kimliği yanında gazeteci, yayıncı, matbaacı ve editör olarak da İstanbul Ermeni basınına büyük katkılar sağlamıştır. Jamanak ve Marmara gazetelerinde ilgi ile izlenen köşe yazılarıyla, tercümeleriyle (örneğin Boris Pasternak’ın 1957’de yayınlanan romanı “Doktor Jivago”nun ilk Ermenice tercümesi, Ermenistan basınından da önce Marmara’da yayınlanır. Ayrıca T.E.A.O Öğretmenler Derneği için de 12 adet çocuk romanını Ermeniceye kazandırmıştır), 1970’de kurduğu “Gobel” yayıneviyle, 1988’de oğlu tarafından kurulan “Nork” yayınevi için yaptığı editoryal faaliyetlerle (Arman Vartanyan’ın kitapları, Fimi ve Valantin Mazlum kardeşlerin kitapları hep onun elinden geçmiş, ayrıca “Kulis” dergisinin son birkaç yılında Hagop Ayvaz’a editoryal destek vermiştir) İstanbul Ermeni basınının dil ve gramer kalitesinde belirleyici olmuştur.
Agos kurulduktan sonra da Ermenice sayfaların editörlüğünü üstlenmiş, 2007 Ağustos’unda meydana gelen rahatsızlığına kadar da bu görevine devam etmiştir.
