Anadolu'nun seçkin ve eşsiz kültür mozaiği inanılmaz manzaralar ortaya çıkarmaktadır. Beklemediğiniz bir anda karşınıza çıkan bu manzara bilmediğiniz ya da bildiğiniz halde pek dikkatinizi çekmeyen görüntülerle karşılaşabiliyorsunuz. İşte bana ilk okuduğumda bana bu duyguları hissettiren bir yazardan Diyarbakırlı Ermeni asıllı yazar Mıgırdiç Margosyan'dan söz edeceğim.
Mıgırdiç Margosyan, 23 Aralık 1938'de Diyarbakır'da Hançapek Mahallesi'nde (Gâvur Mahallesi) doğdu. Ortaokuldan sonra öğrenimini…
Ülkemizdeki Ermeni edebiyatını yakından tanımamızı sağlayan bir yayınevi var: Aras Yayıncılık. Mıgırdiç Margosyan'ın öyküleriyle yayıma başlayan Aras Hagop Mintzuri'nin, Kirkor Ceyhan'ın, Hamasdeğ'in, Antan Özer'in, Yervant Gobelyan'ın öykü kitaplarından sonra, şimdi de Zaven Biberyan'ın bir romanıyla karşımızda: 'Babam Aşkale'ye Gitmedi.'
Geçtiğimiz yılın Ekiminde 75'inci yılı büyük bir coşkuyla kutlanan Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihinde kimi olumsuzlukların da bulunduğundan kamuoyu pek haberdar edilmez. Bunlardan…
Yaklaşık iki yıl önce Çilingir Sofrası'nda yayınlanan 'Alternatif bir fabl' başlıklı yazımda, La Fontaine'in, mesajını oldum olası pek insafsızca bulduğum ünlü 'Karınca ile Ağustosböceği' adlı fablını değiştirmiş, öyküye insani bir boyut katmaya çalışmıştım. Çünkü karıncanın ağustosböceğini açlığa mahkum eden tutumunda, daha da önemlisi bu tutumun dayandığı yaşam felsefesinde hep bir kuruluk, acımasızlık ve duygusuzluk bulmuşumdur. İşin ilginç yanı, La Fontaine'in…
Arapça bayındırlık işleri anlamında kullanılan Nafia, eskiden Türkiye'de Bayındırlık Bakanlığı'nın kısaltılmış hali olarak sıkça kullanılırmış. İkinci Dünya Savaşı sırasında ise bu sözcük yeni bir anlam kazanır; gayrimüslim vatandaşların büyük bir çoğunluğu, özel kahverengi bir üniformalarıyla diğer askerlerden ayrılırlar. Onlar, yol yapımı, taş kırma gibi işlerde çalıştırılacak olan Nafia askerleridir.
İkinci Dünya Savaşı başlayalı beş buçuk yıl olmuştur. Karneler dönemidir.…
Zaven Biberyan'ın "Babam Aşkale'ye Gitmedi" adlı 416 sayfalık romanı Aras'tan çıkan en hacimli kitap olma özelliğini taşıyor. Yazarın 1970'te "Jamanak" gazetesinde tefrika edilen "Mırçünneru Verçaluysı" (Karıncaların Günbatımı) adlı eserinin 1984'te, yazarın ölümünden kısa bir süre önce kitaplaştırılmış hali esas alınarak Türkçe'ye çevrilmiş. Sirvart Malhasyan'ın çevirisiyle Türkçe'ye kazandırılan kitap, bir tarih romanı olma özelliği taşıyor. Esere, okura kolaylık sağlamak amacıyla ayrıntılı bir…
Aras Yayıncılık'ın fuara yetiştirdiği önemli bir yapıt çağdaş Ermeni edebiyatının usta kalemi Yervant Gobelyan'ın "Memleketini Özleyen Yengeç" adlı öykü kitabı. Oğlu Hagop Gobelyan'ın çevirisiyle Türkçe'ye kazandırılan 18 öyküsünde Gobelyan, kendine özgü üslubuyla günlük yaşamın gözden kaçan ayrıntılarını sunuyor okurlara.
Gobelyan'ın kahramanları küçük Yervant'tan, bir dönemin tüccarı, savaş sonu dönemin meteliksizi Stavro'ya, 'Tokgöz Bakkal" Kir Bodos'tan, Matmazel Annik ve Matmazel…
"Karakteristik bir gülüşün var, bizim köylerdeki gelinlerinki gibi, dudaklar kısılıdır, birden parıldayıp sönüverir hani, koyuverilmez o gülüş..." Mıntzuri, böyle demiş Mıgırdiç Margosyan için. Öyle mi diye hemen Margosyan'ın fotoğraflarına baktım. Kitapta iki fotoğrafı var. Biri şimdiki, öbürü çocukluk fotoğrafı. İkisinde de Mıntzuri'nin dediği gibi gülmüş Margosyan. Koyuverilmez bir gülüş... dudaklar kısılı.
Mıgırdiç Margosyan'ın sarsıcı bir kişiliği var. En azından…
Mıgırdiç Margosyan üçüncü kitabında Diyarbakırlılığını ve Ermeniliğini unutmadan, Dicle kıyılarından Cennet'e ve Cehennem'e uzanıyor, ustasına uzun bir selam sarkıtıyor, dar sokaklarda fırına gidip, okurların iştahını kabartıyor yine...
Kadir kıymet bilmez Türk medyası, Margosyan gibi, kitapları onlarca baskı yapan, yepyeni soluklu bir yazara haftalık köşe veriyor, sonra da ipsiz sapsız okur mektuplarına yer verip kendi yazarını dini fanatizme hedef gösteriyor.…
Diyarbakır'ın cehennemi sıcağında, kerpiç duvarlara yuvalanmış, soktuğu zaman öldürebilen yedi boğumlu akreplerle koyun koyuna yatmamak için yataklarını damların üzerine seriyorlar. İşte böyle bir gece Mıdırgiç, sırtüstü uzanmış, bir yandan "yıldızlar âleminin gizemini izlerken", öte yandan bütün hayal gücüyle dayısının yanında bir kaç yıl daha çalıştıktan sonra demirci kalfalığından ustalığa terfi edeceğini, eli ekmek tutunca da belki kapı komşusunun kızı Süslü…
Bir sefer Diyarbakır'ı birlikte gezmiştik: Mıgırdiç Bey, eşi Selma Hanım ve bir Süryani dost. Mıgırdiç beyin 30 yıldır görmediği anayurdu. Okul-tatil yılları biteli, babasını gömdü gömeli ilk gidişi. Kavuşma ve barışma. Sokak sokak, elinde teybi ile yürüyüp buraları, sokakları, insanları, binaları, arkadaşları, akrabaları, kentin hayatını anlattıkça, gözlerinin arkasında tuttuğu yaşlarda geçmişe gömülmüş bir Koca Yaşam ve Çocukluk.
Şimdi Aras…