700,00 ₺
Etiket Fiyatı: 1.000,00 ₺
Dağıtım tarihi: 8 Mayıs
Aras Yayıncılık, sanat tarihçisi İnci Aydın’ın uzun yıllara yayılan titiz araştırmalarının ürünü olan Renklerin Diyojen’i Ressam Agop Arad kitabını okurla buluşturuyor! Eser ressam, gazeteci ve yazar Agop Arad’ın (1913–1990) yaşamını ve sanatını, dönemin kültürel ve entelektüel atmosferiyle birlikte ele alarak 1940’lar Türkiyesine çok katmanlı bir bakış sunuyor. Aydın’ın doktora yıllarında filizlenen merakı, Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nin gazete arşivlerinden özel koleksiyonlara uzanan kapsamlı bir araştırmaya dönüşüyor.
Kitapta, Sait Faik Abasıyanık’tan Orhan Veli Kanık’a, Sabahattin Ali’den Yaşar Kemal’e; Fikret Adil, Melih Cevdet Anday, İlhan Selçuk ve Bedri Rahmi Eyüboğlu gibi dönemin önde gelen isimleriyle Agop Arad’ın kesişen yolları, dostlukları ve ortak üretimleri ayrıntılı biçimde inceleniyor. Yeniler Grubu’nun manifestosundan Babıâli’nin gazetecilik ortamına, Paris’teki sanat çevrelerinden İstanbul’un gündelik yaşamına uzanan anlatı, 1940 kuşağının kültürel haritasını yeniden kuruyor.
Yazar Yervant Gobelyan’ın “Renklerin Diyojen’i” olarak adlandırdığı Agop Arad, yalın çizgileri ve güçlü renk kullanımıyla İstanbul’un sıradan insanlarını resmin merkezine taşır. Balıkçılar, seyyar satıcılar, ayakkabı boyacıları ve gündelik hayatın görünmez emekçileri, Arad’ın tuvalinde dikkatle ve içtenlikle yer bulur. Kitap, sanatçının bu yaklaşımını toplumcu gerçekçi sanat anlayışı bağlamında değerlendirerek dönemin estetik ve düşünsel iklimine ışık tutuyor.
Renklerin Diyojen’i Ressam Agop Arad, resim ile edebiyatın kesiştiği, dostlukların ve üretimlerin iç içe geçtiği bir kültür evreninin anlatısı.
“Agop Arad uzun yıllar Cumhuriyet’te çalıştı, son yıllarda çalışmasa da yine Cumhuriyet’teydi; kimi gün erkence gelir, Oktay Akbal’ın odasında otururdu, yalnız, sessiz; düşünceli… Ne düşündüğü de belli olmazdı; usta idi; ustalar çok konuşmazlar, saat ustası, su ustası, duvar ustası, minare ustası, köprü ustası gibi bir ustaydı. Agop işini düşünürdü, kuram yapmazdı, fırçasını alır çalışırdı, çok konuşmaya ne gerek var, iş nasıl olsa kendini gösterecek. Boğaz’ı severdi Agop; ama senin benim gibi sevmezdi; resim yapmak için severdi; çiçeği, vazoyu, balıkçıyı, kahvedeki iskemleyi çardaktaki asmayı, parktaki sırayı sevdiği gibi severdi.”
İlhan Selçuk, “Agop Ağacı”, Cumhuriyet, 7 Ekim 1990
*
Yaşamı ve sanatıyla 20. yüzyılın kültür dünyasında derin izler bırakan Agop Arad, 1913 yılında Eskişehir’de doğar. Balkan Savaşı yıllarında ailesiyle birlikte İstanbul’a göç eder. Kumkapı Bezciyan Ermeni Okulu’nda ve ardından Gedikpaşa’daki Saint Assomption Fransız Koleji’nde öğrenim görür. 1930’da İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’ne girerek Nazmi Ziya Güran, İbrahim Çallı ve Léopold Lévy atölyelerinde eğitim alır. Arad, 1940’lı yıllarda toplumsal gerçekçi eğilimleriyle tanınan Yeniler Grubu’nda yer alır. Aynı dönemde geçimini sağlamak için pek çok gazetede ressam ve karikatürist olarak çalışır. 1953-1956 yılları arasında Paris’te Frochot Akademisi’nde Jean Metzinger’in öğrencisi olur ve Montmartre’da Suzanne Michel Galerisi’nde sergiler açar. Türkiye’ye döndükten sonra uzun yıllar Cumhuriyet’te çalışır. 1986’da gazetecilik alanındaki katkılarından dolayı Gazeteciler Cemiyeti’nin verdiği Burhan Felek Ödülü’ne layık görülür. Arad’ın resimleri çoğunlukla İstanbul’un gündelik hayatından sahneleri ve emekçi insanları konu alır. Balıkçılar, hamallar, ayakkabı boyacıları, seyyar satıcılar ve çocuk işçiler onun başlıca figürleridir.
1979 Ankara doğumlu İnci Aydın, 1996-2000 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde öğrenim gördü. 2002-2005 yılları arasında Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümü Yeni Türk Edebiyatı Anabilim Dalı’nda yüksek lisansını “Tanzimat Romanlarında Şair Tipleri” başlıklı tezle tamamladı. 2009-2011 yılları arasında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat anabilim dalında ikinci yüksek lisans eğitimini “Kuruluşundan 1940’lara Kadar Geçen Sürede Askeri Okulların Türk Resim Sanatına Katkıları” başlıklı teziyle tamamladı. 2017 yılında aynı üniversiteden “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Resim ve Edebiyatta Paylaşılan Ortak Dil” başlıklı teziyle doktora derecesini aldı. Yazı ve makaleleri Varlık, Açık Alan Sanat ve Tasarım ve Roman Kahramanları dergilerinde yayımlanan Aydın’ın beş öykü kitabı vardır: Yabancı (2003), Yol (2007), Dönemeç (2011), Öteki (2011) ve Cambaz (2017). İmge ve İmaj / Türkiye’de Resim ve Edebiyatta Ortak Dil adlı çalışması Corpus Yayınları (2019) tarafından yayımlanan Aydın’ın, resim ve edebiyat ilişkisini 1940 kuşağı ekseninde ele aldığı Toplum Tahayyülünün Öncüleri adlı eseri ise Heyamola Yayınları’ndan (2022) çıkmıştır. “Varlık’ta Orhan Veli” başlıklı arşiv araştırması ise 2025 yılında Varlık Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Resim ile Sanat Eserleri Konservasyonu ve Restorasyonu bölümünde “Türkiye’de Resim ve Edebiyat İlişkisi” ve “Türk Resim Tarihi” dersi veren Aydın, TRT 2’de yayınlanan Edebiyatımızı Çizmek adlı belgeselin danışmanlığını ve sunuculuğunu üstlenmektedir.